कोकणाचा आक्रोश : तारीख पे तारीख, आणि रस्त्यांवर पडलेले स्वप्न- प्रविण किणे

कोकणाचा आक्रोश : तारीख पे तारीख, आणि रस्त्यांवर पडलेले स्वप्न

प्रविण किणे 7020843099

Janatamalikindia@gmail.com 

कोकण सकाळी जागा होतो तेव्हा समुद्र पहिल्यांदा श्वास घेतो. नारळाच्या झाडांची पानं वार्‍याशी बोलतात, डोंगर उतारांवरून धुके हळूच उतरते आणि माणूस अजूनही रस्त्याची वाट पाहतो. हा कोकण आहे—सुंदर, संवेदनशील, आणि कायम वाट पाहणारा.

मुंबई–गोवा महामार्ग म्हणजे केवळ डांबरी रेषा नाही. तो कोकणाचा श्वास आहे, जीवनवाहिनी आहे, माणसाच्या आशेचा दुवा आहे. पण गेली पंधरा वर्षे हा श्वास अडखळतो आहे. तारीख पे तारीख—जणू न्यायालयातील फाईलसारखी—आणि रस्त्यावर मात्र माणसांचे प्राण पडतात.

कथांमध्ये जसा माणूस आणि व्यवस्था यांच्यातला मौनसंवाद असतो, तसाच इथेही आहे. रस्ता काही बोलत नाही; तो फक्त तुटतो. माणूस काही ओरडत नाही; तो फक्त थकतो.

---

रस्ता आणि माणूस : एक अपूर्ण नातं

रस्ता हा वस्तू नसतो. तो आठवणींचा, घाईचा, प्रेमाचा, अपघाताचा, आणि कधी कधी अंत्ययात्रेचाही साक्षीदार असतो. मुंबई–गोवा महामार्गावरून जाणारा प्रत्येक प्रवासी आपल्या मनात एक प्रश्न घेऊन जातो—"आज सुखरूप पोहोचू का?"

 लेखनात रस्ता असता, तर तो कदाचित असा म्हणाला असता: "मी अपुरा आहे, म्हणून तुम्हीही अपुरे राहता."

खड्ड्यांतून उडणारी धूळ केवळ डोळ्यांत जात नाही; ती स्वप्नांवर बसते. एखादा ट्रक अडतो, एखादी रुग्णवाहिका उशिरा पोहोचते, आणि एखादं घर कायमचं पोकळ होतं.

---

तारीख पे तारीख : वेळेचं शवविच्छेदन

वेळ इथे पुढे सरकत नाही; ती फक्त जखमा मोजते. उद्घाटनांच्या तारखा बदलतात, फलक बदलतात, मंत्र्यांचे दौरे बदलतात—पण रस्ता बदलत नाही.

 व्यवस्था ही अशी कथा आहे जिचा शेवट नेहमीच पुढच्या भागात ढकलला जातो.

पंधरा वर्षे म्हणजे एक पिढी. या काळात मुलं मोठी झाली, काही म्हातारी झाली, काही माणसं रस्त्यातच संपली. पण महामार्ग अजूनही अपूर्ण.

---

कोकणातील रस्ते : भूगोल नाही, मनोविज्ञान

कोकणातील रस्ते म्हणजे डोंगराला छेद देणारी धाडसाची रेषा. पण आज ते धाडस नव्हे, तर मजबुरी बनले आहे. पावसाळ्यात रस्ते वाहून जातात, उन्हाळ्यात उडतात, आणि वर्षभर माणसाची परीक्षा घेतात.

 कथांत जसा निसर्ग कधी सहकारी, कधी विरोधक असतो—तसाच इथेही. फरक एवढाच की निसर्ग दोषी नाही; नियोजन दोषी आहे.

---

पर्यटन : सौंदर्याला लागलेले खड्डे

कोकण हे पर्यटनाचं स्वप्न आहे—समुद्रकिनारे, किल्ले, आंबे, मंदिरं, माणसं. पण पर्यटक येतो तेव्हा त्याला पहिल्यांदा रस्ता भेटतो. आणि रस्ताच जर दुःखद असेल, तर सौंदर्यही थकून जातं.

एका परदेशी पर्यटकाने म्हटलं होतं (विनोदात):

> "कोकण सुंदर आहे, पण तिथे पोहोचणं म्हणजे अ‍ॅडव्हेंचर टुरिझम!"

हा विनोद हसवतो, पण आतून टोचतो.

---

कविता : रस्त्याला लिहिलेलं पत्र

> रस्त्या, तू सरळ असायला हवा होतास, पण तू आमच्या आयुष्यासारखा वळणावळणाचा निघालास. आम्ही तुला दोष देत नाही, कारण तुलाही वेळेवर पूर्ण केलं गेलं नाही.

---

शायरी : कोकणचा श्वास

खड्ड्यांत हरवली स्वप्नांची गाडी, तरी समुद्र सांगतो—हिम्मत सोडू नकोस काडी.

---

आंदोलन : ११ जानेवारी २०२६ — मूकतेचा शेवट

हे आंदोलन राजकीय नाही; ते मानवी आहे. हा रस्त्यासाठीचा नव्हे, तर जीवनासाठीचा संघर्ष आहे. संगमेश्वरमध्ये जमणारी माणसं केवळ घोषणा देणार नाहीत; ती आपल्या जखमा दाखवणार आहेत.

 लेखणीप्रमाणे इथेही निषेध आरडाओरडा नाही; तो शांत, पण ठाम आहे. "आता पुरे."

---

विनोद : कोकण स्टाईल

कोकणात एक म्हण झालीय:

> "रस्ता पूर्ण झाला की आंब्याला मोहर येईल."

आंब्याला मोहर येतो, जातो, पण रस्ता मात्र तसाच.

---

निष्कर्ष : रस्त्यापलीकडचं स्वप्न

मुंबई–गोवा महामार्ग पूर्ण झाला, तर केवळ प्रवास सोपा होणार नाही—तर कोकण मोकळा श्वास घेईल. पर्यटन वाढेल, रोजगार वाढेल, आणि सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे मृत्यू कमी होतील.

हा लेख म्हणजे आरोपपत्र नाही; ही साद आहे. कुलकर्णींच्या शैलीत सांगायचं तर, माणूस अजूनही चांगुलपणावर विश्वास ठेवून आहे.

११ जानेवारी २०२६ रोजी हा विश्वास रस्त्यावर उतरणार आहे.

---

---

महापुरुषांचे शब्द : आजचे प्रश्न

छत्रपती शिवाजी महाराज म्हणतात असे सांगितले जाते:

> "स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे आणि तो मी मिळवणारच."

— लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक

आज प्रश्न असा आहे — स्वराज्यातील माणसाचा सुरक्षित प्रवास हा हक्क नाही का?

महात्मा गांधी म्हणतात:

> "कोणत्याही व्यवस्थेचा खरा चेहरा शेवटच्या माणसाच्या जीवनातून दिसतो."

मग प्रश्न उरतो — खड्ड्यात अडकलेल्या सामान्य माणसाचा चेहरा आपण कधी पाहणार?

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे शब्द:

> "राजकीय लोकशाही टिकवायची असेल तर सामाजिक लोकशाही हवी."

मग प्रश्न असा — रस्त्यांवर मरताना लोकशाही कुठे जाते?

संत तुकाराम महाराज म्हणतात:

> "जे का रंजले गांजले, त्यासी म्हणे जो आपुले."

आज कोकणातील रस्त्यावर रंजलेले, गांजलेले कोण आहेत — हे पाहण्याची तयारी आपली आहे का?

---

लोकांना प्रश्न विचारण्याचे आवाहन

आज गप्प बसणे म्हणजे संमती आहे. आज प्रश्न न विचारणे म्हणजे अन्यायाला साथ आहे.

स्वतःला प्रश्न विचारा —

पंधरा वर्षे एखादा महामार्ग अपूर्ण राहू शकतो का?

रस्त्याच्या नावाखाली मृत्यू स्वीकारणे ही आपली नियती आहे का?

पर्यटनाच्या नावाने जाहिरात होते, पण पोहोचण्याचा रस्ता का नाही?

विकासाची जबाबदारी नेमकी कुणाची आहे?

११ जानेवारी २०२६ रोजी प्रश्न विचारण्यासाठी रस्त्यावर उतरणे म्हणजे अराजक नाही — ते नागरिकत्व आहे.

हा आवाज राजकीय नाही. हा आवाज मानवी आहे. हा आवाज कोकणाचा आहे.

---

---

PRESS NOTE (प्रेस नोट)

विषय : मुंबई–गोवा महामार्गाच्या रखडलेल्या कामांविरोधात व कोकणातील रस्ते व पर्यटनाच्या दुर्दशेविरोधात जनआक्रोश

कोकणातील मुंबई–गोवा महामार्ग गेली पंधरा वर्षे अपूर्ण अवस्थेत आहे. तारीख पे तारीख देत ठेवणे, उद्घाटनांचे फलक बदलणे आणि जबाबदारी एकमेकांवर ढकलणे — या प्रक्रियेत सामान्य नागरिकांचे प्राण जात आहेत. हा केवळ रस्त्याचा प्रश्न राहिलेला नाही; हा मानवी जीवन, सुरक्षितता आणि विकासाचा मूलभूत हक्क यांचा प्रश्न बनला आहे.

लोकमान्य टिळकांनी दिलेला "स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे" हा विचार आज नव्याने विचारण्याची वेळ आली आहे. स्वराज्यात सुरक्षित रस्ते, वेळेवर पूर्ण होणारी कामे आणि जबाबदार प्रशासन हे हक्क नाहीत काय?

कोकण हे पर्यटनाचे नंदनवन आहे. मात्र खराब रस्ते, अपूर्ण महामार्ग आणि सतत होणारे अपघात यामुळे पर्यटनावर थेट परिणाम होत आहे. रोजगाराच्या संधी कमी होत आहेत आणि स्थानिक अर्थव्यवस्था कोलमडत आहे.

यासाठी दिनांक ११ जानेवारी २०२६ रोजी संगमेश्वर येथे होणाऱ्या जनआक्रोश आंदोलनात कोकणातील नागरिक, व्यापारी, पर्यटक, सामाजिक कार्यकर्ते व प्रसारमाध्यमांनी मोठ्या संख्येने उपस्थित राहावे, असे आवाहन करण्यात येत आहे.

हा आंदोलन कोणत्याही पक्षाचा नाही. हा आंदोलन कोणत्याही व्यक्तीविरोधात नाही. हा आंदोलन निष्काळजीपणा, विलंब आणि माणसांच्या जीवाशी चाललेल्या तडजोडीविरोधात आहे.

आता प्रश्न विचारण्याची वेळ आली आहे —

महामार्ग पूर्ण होण्यासाठी अजून किती जीव जातील?

कोकणाचा विकास केवळ कागदावरच राहणार का?

पर्यटनाच्या जाहिरातींपेक्षा माणसांचे प्राण स्वस्त आहेत का?

प्रशासनाने तात्काळ ठोस कालमर्यादा जाहीर करावी व कामे पूर्ण करावीत, अन्यथा जनआंदोलन अधिक तीव्र करण्यात येईल.

---

(लेखक: प्रविण किणे | लेखक, दिग्दर्शक, विचार परिवर्तन)

PRESS NOTE (प्रेस नोट)

विषय : मुंबई–गोवा महामार्गाच्या १५ वर्षांच्या विलंबाविरोधात व कोकणातील रस्ते व पर्यटनाच्या दुर्दशेविरोधात जनआक्रोश

प्रविण किणे 

कोकणातील मुंबई–गोवा महामार्ग गेली पंधरा वर्षे अपूर्ण अवस्थेत आहे. या कालावधीत केवळ तारखा बदलल्या, फलक बदलले, घोषणा झाल्या; मात्र प्रत्यक्षात रस्ता पूर्ण झाला नाही. या विलंबाची किंमत सामान्य नागरिकांनी आपल्या जीवाने चुकवली आहे.

लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक यांनी सांगितले होते –

“स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे आणि तो मी मिळवणारच.”

आज प्रश्न असा आहे की, स्वराज्यात सुरक्षित रस्ते, वेळेवर पूर्ण होणारी विकासकामे आणि जबाबदार प्रशासन हे नागरिकांचे हक्क नाहीत काय?

मुंबई–गोवा महामार्गावरील अपघात, वाहतूक कोंडी, रुग्णवाहिकांचा विलंब आणि प्रवाशांचा त्रास यामुळे कोकणातील सामान्य माणूस अक्षरशः वेठीस धरला गेला आहे. याचा थेट फटका कोकणातील पर्यटन, स्थानिक व्यवसाय, रोजगार आणि अर्थव्यवस्थेला बसत आहे.

कोकण हे निसर्गसौंदर्याने नटलेले पर्यटनाचे केंद्र असतानाही, खराब व अपूर्ण रस्त्यांमुळे पर्यटक परत फिरत आहेत. “कोकण सुंदर आहे, पण तिथे पोहोचणं कठीण आहे” — ही टिप्पणी आज कोकणाच्या विकासावर लागलेली चपराक आहे.

या सर्व पार्श्वभूमीवर, दिनांक ११ जानेवारी २०२६ रोजी संगमेश्वर येथे जनआक्रोश आंदोलन आयोजित करण्यात येत आहे. या आंदोलनाचा उद्देश कोणत्याही राजकीय पक्षाविरोधात नसून, निष्काळजीपणा, विलंब, हलगर्जी नियोजन आणि माणसांच्या जीवाशी सुरू असलेल्या तडजोडीविरोधात आहे.

आता प्रश्न विचारण्याची वेळ आली आहे —

मुंबई–गोवा महामार्ग पूर्ण होण्यासाठी अजून किती जीव जाणार?

पंधरा वर्षांचा विलंब ही प्रशासकीय चूक नाही, तर गुन्हा नाही काय?

पर्यटनाच्या जाहिराती महत्त्वाच्या की प्रवाशांचे प्राण?

कोकणाचा विकास केवळ कागदावरच राहणार का?

प्रशासनाने तात्काळ ठोस कालमर्यादा जाहीर करून महामार्गाचे काम पूर्ण करावे, अन्यथा हे जनआंदोलन अधिक तीव्र स्वरूपात पुढे नेण्यात येईल.

कोकणातील नागरिक, सामाजिक संघटना, व्यापारी, पर्यटक आणि प्रसारमाध्यमांनी या जनआक्रोश आंदोलनात सक्रिय सहभाग नोंदवावा, असे आवाहन करण्यात येत आहे.

हा आवाज राजकीय नाही.

हा आवाज मानवी आहे.

हा आवाज कोकणाचा आहे.

---

प्रविण किणे

लेखक | दिग्दर्शक |