गुरुकुल म्हणजे चालता श्वास :आचार्य श्री समंतभद्र महाराज – एक विचारप्रवाह** प्रविण किणे
**गुरुकुल म्हणजे चालता श्वास :
आचार्य श्री समंतभद्र महाराज – एक विचारप्रवाह**
गुरुकुल प्रणालीचे संस्थापक
परमपूज्य आचार्य श्री समंतभद्र महाराज
अवतरणदिनानिमित्त विनम्र अभिवादन
🙏🙏🙏
काळाच्या विस्तीर्ण वाळवंटात कधी कधी अशी पाऊलवाट उमटते,
जी चालणाऱ्यापुरती मर्यादित राहत नाही—
ती पुढच्या पिढ्यांच्या पावलांना दिशा देऊ लागते.
आचार्य श्री समंतभद्र महाराज
ही अशीच एक जिवंत पाऊलवाट होती.
ते व्यक्ती नव्हते.
ते विचार होते—
जो मनात उतरला की जीवनाची दिशा बदलत जात होती.
ते काळाच्या कपाळावर कोरलेली
शिक्षण, त्याग आणि धर्माची
अक्षय रेषा होते.
आज शिक्षण म्हणजे करिअर, स्पर्धा, यश…
पण महाराजांसाठी शिक्षण म्हणजे
चारित्र्याची साधना
आणि समाजोन्नतीचा मार्ग.
१. जन्म :🙏 तस्मै श्री गुरुवे नमः | जैनं जयतु शासनम् 🙏
भाग – १ (मुद्दा पहिला)
“त्यागातून जन्मलेले जीवन”
आचार्य श्री समंतभद्र महाराज : आत्मसंयमातून उभा राहिलेला प्रकाशस्तंभ
काही माणसं जन्म घेतात…
काही माणसं घडतात…
आणि काही माणसं अशी असतात,
जी स्वतःला संपवून समाजाला घडवतात.
आचार्य श्री समंतभद्र महाराज
ही अशीच एक महान तपश्चर्या होती—
जिचा प्रारंभ जन्माने झाला,
पण ज्याचा विस्तार त्यागाने झाला.
ते केवळ संन्यासी नव्हते.
ते केवळ गुरू नव्हते.
ते स्वतःच्या इच्छांचा त्याग करून
समाजाच्या भविष्यासाठी झिजलेले एक मौन व्रत होते.
🌿 जन्म : साधेपणात दडलेली दैदिप्यता
मार्गशीर्ष वद्य ४.
१९ डिसेंबर १८९१.
करमाळा—
महाराष्ट्राच्या साध्या मातीत
एक साधा जन्म झाला.
गृहस्थ नाव— देवचंद कस्तुरचंद शहा.
आई कंकुबाई—
ज्यांच्या पदरात संस्कार होते,
वडील कस्तुरचंद—
ज्यांच्या हातात कष्ट होते.
त्या घरात वैभव नव्हतं,
पण विवेक होता.
त्या भिंतींवर सोनं नव्हतं,
पण सत्याची झळाळी होती.
चार भाऊ, तीन बहिणी—
पण देवचंदांच्या अंतःकरणात
पूर्ण समाजासाठी जागा होती.
✒️ भावकविता
माती साधी होती, पण बीज दिव्य होतं,
घर लहान होतं, पण स्वप्न विशाल होतं.
आईच्या ओटीत संस्कार रुजले,
वडिलांच्या घामात कर्तव्य पिकले.
📚 शिक्षण : बुद्धीपेक्षा मोठी जबाबदारी
करमाळा, दुधनी, सोलापूर…
पुणे, मुंबई…
ही फक्त शाळांची नावे नाहीत—
ही विवेकाची पायरी होती.
इंग्रजी, संस्कृत, तत्त्वज्ञान—
मात्र देवचंदांना एक गोष्ट लवकर उमगली होती—
ज्ञान जर चारित्र्याला स्पर्श करत नसेल,
तर ते ज्ञान नसून अहंकार असतो.
जयपूरच्या जैन प्रचार-प्रसार समितीत
पं. अर्जुनलालजी सेठी यांच्या सान्निध्यात
त्यांनी धर्म ऐकला नाही—
धर्म जगायला शिकले.
🕉️ संस्कृत श्लोक
विद्या ददाति विनयं,
विनयाद् याति पात्रताम्।
पात्रत्वात् धनमाप्नोति,
धनात् धर्मं ततः सुखम्॥
अर्थ :
विद्या नम्रता देते,
नम्रतेतून पात्रता येते,
पात्रतेतून साधन मिळते,
आणि साधनातून धर्म व सुख प्राप्त होते.
🔥 ब्रह्मचर्य : नकार नव्हे, स्वीकार
१९०६— कुंथलगिरी.
वय अल्प…
पण निर्णय अढळ.
आजीवन ब्रह्मचर्याची प्रतिज्ञा
ही जीवनाचा नकार नव्हती,
ती होती—
👉 स्वतःपुरते जगणे नाकारून
संपूर्ण समाजासाठी जगण्याचा स्वीकार.
ज्या वयात स्वप्नं रंगीत असतात,
त्या वयात त्यांनी वासनांवर नव्हे,
स्वतःवर विजय मिळवला.
✒️ महाराजांवर कविता (भाग – १)
तू संसार टाळला म्हणून संत झालास नाही,
तू संसारापेक्षा समाज मोठा मानलास म्हणून महान झालास.
तू स्वतःसाठी काही मागितलं नाही,
म्हणूनच हजारो लेकरांचे भवितव्य
तुझ्या ओंजळीत विसावलं.
🪔 आत्मसंयम : कठोरतेतली करुणा
ब्रह्मचर्य म्हणजे दगडासारखं होणं नव्हे—
ब्रह्मचर्य म्हणजे
मन निर्मळ ठेवून हृदय विशाल करणं.
महाराज कठोर होते,
पण कोरडे नव्हते.
शिस्त त्यांच्याकडे होती,
पण दया त्याहून मोठी होती.
🕉️ संस्कृत श्लोक
आत्मनः संयमो यस्य,
स एव विजयी नरः।
जितेन्द्रियः सदा शान्तः,
स धर्मस्य प्रतिष्ठितः॥
🌱 त्यागातून उगवलेली दिशा
देवचंद—
आता देवचंद राहिले नव्हते.
ते स्वतःच्या आयुष्याला अर्थ देणारे साधन बनले होते.
१९३३— क्षुल्लक दीक्षा.
१९५२— मुनिदीक्षा.
हे वस्त्र बदल नव्हते—
हे जीवनाचं नव्याने नामकरण होतं.
✒️ भावकविता
नाव बदललं नाही म्हणून ओळख बदलली नाही,
ओळख बदलली कारण जीवनाचाच अर्थ बदलला.
💔 भावनिक चिंतन
आज आपण जेव्हा म्हणतो—
“मला वेळ नाही”,
“मला जबाबदारी नको”—
तेव्हा आठवण येते महाराजांची.
ज्यांनी स्वतःसाठी
कधीच वेळ राखून ठेवला नाही.
🌸 भाग – १ चा समारोप
हा होता त्यागाचा प्रारंभ…
आता पुढे येणार आहे—
👉 गुरुकुल : शिक्षण नव्हे, आत्मनिर्मिती
👉 विद्यार्थ्यांशी गुरूचे पितृत्व
👉 संस्कारांची कारखाने नव्हे,
✍️ लेखक : प्रविण किणे
लेखक | दिग्दर्शक | विचार परिवर्तन मातीला उमललेली चेतना
मार्गशीर्ष वद्य ४ —
१९ डिसेंबर १८९१.
करमाळ्याच्या साध्या मातीत
एक असा अंकुर फुटला
ज्याने पुढे गुरुकुलांचे वटवृक्ष घडवले.
गृहस्थ नाव— देवचंद कस्तुरचंद शहा.
पिताश्री— कस्तुरचंद खेमचंद शहा.
माताश्री— कंकुबाई कस्तुरचंद शहा.
चार भाऊ, तीन बहिणी…
पण देवचंदांच्या अंतरंगात
संपूर्ण समाजाचे कुटुंब वसले होते.
आईच्या मांडीवर संस्कारांचे बीज पडले,
वडिलांच्या कष्टांतून कर्तव्याची शिस्त मिळाली.
घर साधं होतं,
पण विचार उंचावत गेले.
✒️ शायरी
साध्या मातीला लाभली संताची छाया,
म्हणून त्या मातीला लाभली दिव्य काया.
२. शिक्षण : ज्ञानाची साधना
करमाळा, दुधनी— प्राथमिक शिक्षण.
नॉर्थकोर्ट हायस्कूल, सोलापूर— माध्यमिक.
फर्ग्युसन कॉलेज, विल्सन कॉलेज— महाविद्यालयीन शिक्षण.
इंग्रजी आणि संस्कृत—
पण भाषेपेक्षा अधिक महत्त्वाचा होता
ज्ञानाचा संस्कार.
जयपूरच्या जैन प्रचार–प्रसार समितीत
पं. अर्जुनलालजी सेठी यांच्या सान्निध्यात
त्यांनी धर्म शिकला नाही—
धर्म कसा जगायचा हे शिकलं.
३. ब्रह्मचर्य : त्याग नव्हे, स्वातंत्र्य
१९०६— कुंथलगिरी.
कोवळं वय…
पण निर्णय पर्वताएवढा.
आजीवन ब्रह्मचर्याची प्रतिज्ञा
ही वंचना नव्हती,
ती होती—
स्वतःला समाजासाठी मुक्त करण्याची किल्ली.
✒️ कविता
ज्याने स्वतःला बांधलं नाही संसारात,
तोच समाजाला बांधू शकतो संस्कारात.
४. दीक्षा : जीवनाचे नव्याने नामकरण
१९३३— क्षुल्लक दीक्षा.
१९५२— मुनिदीक्षा.
ही वस्त्रांची किंवा नावांची बदलघट नव्हती.
ही होती
स्वतःचे आयुष्य समाजाच्या चरणी अर्पण करण्याची घोषणा.
५. गुरुकुल : शिक्षण नव्हे, जीवनशिल्प
महाराजांसाठी गुरुकुल म्हणजे
इमारत नव्हे,
वेळापत्रक नव्हे,
अभ्यासक्रम नव्हे—
गुरुकुल म्हणजे
शील, ज्ञान, प्रेम, सेवा आणि व्यवस्था
यांचा जिवंत प्रयोग.
कारंजा, बाहुबली, शोलापूर, एलोरा, खुरई…
ही ठिकाणं नाहीत—
ही संस्कारांची तीर्थक्षेत्रं आहेत.
✒️ शायरी
इथे पुस्तकी हुशारी नाही शिकवली,
इथे माणूसपणाची मशागत झाली.
६. गुरुकुलांचे विस्तीर्ण विश्व
भारतीय शिक्षापद्धती आणि श्रमणसंस्कृतीच्या रक्षणासाठी
महाराजांनी उभारलेली गुरुकुलमाला म्हणजे
एक सांस्कृतिक क्रांती होती—
- श्री महावीर ब्रह्मचर्याश्रम, कारंजा
- श्री कुंकुबाई श्राविकाश्रम
- श्री बाहुबली ब्रह्मचर्याश्रम
- श्री पार्श्वनाथ ब्रह्मचर्याश्रम
- श्री दिगंबर जैन गुरुकुल, शोलापूर
- बाहुबली विद्यापीठ
- जिनसेनाचार्य गुरुकुल
…आणि अनेक संस्था.
ही संख्या नाही,
ही त्यागाची साखळी आहे.
७. साहित्य, ग्रंथ आणि संस्कार
ग्रंथप्रकाशन संस्था, बुक डेपो, संशोधनपीठे—
महाराजांना माहिती होतं,
संस्कृती टिकते ती शब्दांमधून.
घराघरात णमोकार महामंत्र,
स्वाध्याय, पाठशाळा, धर्मपरीक्षा—
धर्म हा कर्मकांड न राहता
जीवनपद्धती व्हावा,
हाच त्यांचा ध्यास.
८. धर्म, समाज आणि राष्ट्र
धर्मतीर्थांचे संरक्षण,
तीर्थक्षेत्र समित्यांना पाठबळ,
कार्यकर्त्यांचे प्रशिक्षण—
महाराजांनी धर्माला
समाजाशी जोडून ठेवलं.
✒️ कविता
धर्म जो समाजापासून दूर जातो,
तो शेवटी ग्रंथात बंद होतो.
९. दीक्षा, शिष्य आणि परंपरा
असंख्य मुनि, आर्यिका, क्षुल्लक, ब्रह्मचारी—
ही केवळ नावे नाहीत,
ही विचारांची पिढी आहे.
महाराज गेले नाहीत—
ते असंख्य जीवनांतून चालत राहिले.
१०. गुरुकुलशिक्षासूत्री : जीवनाचा आराखडा
- शील, ज्ञान, प्रेम, सेवा, व्यवस्था
- आत्मसेवा, धर्मसेवा, जनसेवा, राष्ट्रसेवा
- उच्च विचार, सत्य उच्चार, हितकर आचार
हे सूत्र म्हणजे
जगण्याची शिस्त आहे.
११. निर्याण : अंत नव्हे, विस्तार
श्रावण शुद्ध ५ — १८ ऑगस्ट १९८८.
देह थांबला…
पण विचार थांबले नाहीत.
✒️ अंतिम कविता
देह गेला, दिशा राहिली,
मौन पडलं, पण प्रेरणा बोलत राहिली.
समारोप
आचार्य श्री समंतभद्र महाराज
हे नाव नाही,
ही एक संस्कारांची परंपरा आहे.
जोपर्यंत गुरुकुलातून
चारित्र्यवान विद्यार्थी घडत राहतील,
तोपर्यंत महाराज
या मातीत चालत राहतील.
✍️ लेखक : प्रविण किणे
गुरूदेव शिष्य ,गुरुकुल स्नातक
लेखक | दिग्दर्शक | विचार परिवर्तन
🙏 तस्मै श्री गुरुवे नमः 🙏
🙏 तस्मै श्री गुरुवे नमः | जैनं जयतु शासनम्
भाग – २ (मुद्दा दुसरा)
“गुरुकुल : शिक्षण नव्हे, आत्मनिर्मिती”
आचार्य श्री समंतभद्र महाराज : शाळा उघडणारे नव्हे, माणसं घडवणारे गुरू
---
> शाळा उघडणं सोपं असतं…
पण माणूस घडवणं म्हणजे
स्वतः झिजत राहणं.
आचार्य श्री समंतभद्र महाराज
यांनी गुरुकुल उभारले
तेव्हा त्यांना इमारती उभ्या करायच्या नव्हत्या—
त्यांना चारित्र्य उभं करायचं होतं.
त्यांच्या दृष्टीने
शिक्षण म्हणजे नोकरीची तयारी नव्हे,
शिक्षण म्हणजे
जीवनाची शुद्धी.
---
🌿 गुरुकुलाची संकल्पना : मातीपासून माणूस
आजच्या शिक्षणपद्धतीत
विद्यार्थी हा ग्राहक असतो,
शिक्षक हा सेवक असतो,
आणि ज्ञान ही वस्तू असते.
महाराजांच्या गुरुकुलात मात्र—
विद्यार्थी हा अपत्य होता,
गुरू हा पालक होता,
आणि ज्ञान ही साधना होती.
गुरुकुल म्हणजे
फक्त वर्गखोल्या नव्हत्या,
त्या संस्कारांच्या पावित्र्यशाळा होत्या.
---
✒️ भावकविता
इथे फळ्यांवर फक्त अक्षरं नव्हती,
इथे मनावर संस्कार कोरले जात.
इथे शिकवलं जात नव्हतं कसं जगायचं,
इथे जगून दाखवलं जात होतं.
---
🔔 पंचसूत्री : जीवनाची दिशा
महाराजांनी गुरुकुलाला दिलेली
पंचसूत्री
हा शिक्षणाचा अभ्यासक्रम नव्हता—
तो जीवनाचा आराखडा होता.
1. शील – चारित्र्याचा कणा
2. ज्ञान – विवेकाची दृष्टी
3. प्रेम – माणुसकीचा श्वास
4. सेवा – अहंकाराचे विसर्जन
5. व्यवस्था – समाजाचे संतुलन
या पाच सूत्रांतून
विद्यार्थी केवळ शिकत नव्हता,
तो घडत होता.
---
🕉️ संस्कृत श्लोक
शीलं भूषणमस्ति नित्यपुरुषस्य,
ज्ञानं चक्षुः स्मृतम्।
सेवा हृदयभूषणा भवति,
एते गुणाः मानवस्य॥
अर्थ :
शील हे मनुष्याचे खरे भूषण आहे,
ज्ञान ही त्याची दृष्टी आहे,
आणि सेवा ही त्याच्या हृदयाची शोभा आहे.
---
🏫 गुरुकुलांची उभारणी : एक तपश्चर्या
कारंजा…
बाहुबली…
शोलापूर…
एलोरा…
खुरई…
ही नावे भौगोलिक नाहीत—
ही संस्कारांची तीर्थक्षेत्रे आहेत.
या गुरुकुलांच्या उभारणीत
ना मोठे अनुदान होते,
ना राजाश्रय होता.
होता फक्त— 👉 गुरूचा संकल्प
👉 विद्यार्थ्यांचा विश्वास
👉 समाजाचा श्रम
---
✒️ महाराजांवर दीर्घ कविता (भाग – २)
तू इमारती बांधल्या नाहीस,
तू आधार बांधलेस.
तू पगार दिला नाहीस,
तू प्रतिष्ठा दिलीस.
तू विद्यार्थ्यांना घडवलंस,
म्हणून राष्ट्राला कणा मिळाला.
---
🧒 विद्यार्थी : संख्या नव्हे, नाती
महाराजांसाठी विद्यार्थी म्हणजे
नोंदणी क्रमांक नव्हता.
तो— कधी उपाशी पोट,
कधी घाबरलेलं मन,
कधी दिशाहीन आयुष्य असायचं.
ते प्रत्येक विद्यार्थ्याला
नावाने ओळखत,
स्वभावाने समजून घेत.
गुरुकुलात
गुरूंचं लक्ष कमी झालं
तर महाराजांचं लक्ष वाढायचं.
---
💔 भावनिक सत्य
अनेक विद्यार्थी असे होते
ज्यांना घरी आधार नव्हता.
महाराजांनी
त्यांना विचारलं नाही—
“तू कोणाचा आहेस?”
ते फक्त म्हणायचे—
👉 “आजपासून तू गुरुकुलाचा आहेस.”
---
✒️ भावकविता
ज्याला कोणी जवळ घेत नव्हतं,
त्याला महाराजांनी जवळ केलं.
आणि त्या मिठीतून
एक माणूस जन्माला आला.
---
🔄 शिस्त आणि करुणा : समतोल
महाराजांची शिस्त कठोर होती,
पण निर्दयी नव्हती.
चूक झाली तर शिक्षा होती,
पण त्या शिक्षेत
अपमान नव्हता—
सुधारणा होती.
---
🕉️ संस्कृत श्लोक
अनुशासनं गुरोः कार्यं,
करुणा तस्य भूषणम्।
यत्र शास्ति स मातृत्वं,
तत्र शिष्यः उन्नम्यते॥
---
🌾 सेवा : शिक्षणाची अंतिम परीक्षा
गुरुकुलात
सेवा ही ऐच्छिक नव्हती,
ती अनिवार्य साधना होती.
स्वच्छता, स्वयंपाक, अतिथीसेवा,
श्रमदान—
विद्यार्थ्यांनी शिकायचं होतं— 👉 काम लहान नसतं,
👉 अहंकार मोठा असतो.
---
🌸 भाग – २ चा समारोप
महाराजांनी
गुरुकुलातून
डॉक्टर, वकील, अधिकारी घडवले नाहीत—
महाराजांनी
माणसं घडवली.
आणि माणसं घडली
की राष्ट्र आपोआप घडतं.
🙏 तस्मै श्री गुरुवे नमः | जैनं जयतु शासनम् 🙏
भाग – ३ (मुद्दा तिसरा)
“देह संपला… विचार अजर झाला”
आचार्य श्री समंतभद्र महाराज : अंत नसलेली उपस्थिती
काही मृत्यू शेवट असतात…
पण काही मृत्यू सुरुवात असतात.
आचार्य श्री समंतभद्र महाराजांचा
निर्याणदिन
हा अंताचा दिवस नव्हता—
तो विचारांच्या अनंत प्रवासाचा प्रारंभ होता.
ते गेले,
पण गुरुकुल राहिले.
ते थांबले,
पण शिष्य चालू राहिले.
ते मौनात विलीन झाले,
पण त्यांचा विचार आजही
हजारो जीवनांत बोलत आहे.
🌍 धर्म : कर्मकांड नव्हे, जीवनशुद्धी
महाराजांचा धर्म
पूजापुरता सीमित नव्हता.
तो स्वाध्यायात होता,
तो सेवेत होता,
तो आचरणात होता.
घराघरात णमोकार महामंत्र,
पाठशाळा, धर्मपरीक्षा,
स्वाध्याय मंडळ—
महाराजांना माहित होतं—
👉 धर्म जर जीवनात उतरला नाही,
👉 तर तो ग्रंथात अडकतो.
🕉️ संस्कृत श्लोक
धर्मो न नाम जपमात्रकः,
धर्मो न वेषधारणम्।
धर्मः स जीवनशुद्धिः,
यतो भवति मानवः॥
🏛️ समाज व राष्ट्र : एकात्म दृष्टी
महाराजांसाठी
धर्म, समाज आणि राष्ट्र
ही तीन वेगळी वर्तुळे नव्हती.
धर्माने समाज शुद्ध व्हावा,
समाजातून राष्ट्र मजबूत व्हावे,
आणि राष्ट्राने धर्मसंस्कार जपावेत—
ही त्यांची दृष्टी होती.
वीर सेवा दल,
कार्यकर्ता प्रशिक्षण,
संस्कार शिबिरे—
त्यांना कार्यकर्ते नको होते,
त्यांना चारित्र्यवान सेवक हवेत.
🧑🤝🧑 शिष्यपरंपरा : चालता वारसा
असंख्य मुनि, आर्यिका, क्षुल्लक,
ब्रह्मचारी, प्रतिमाधारी—
ही यादी नाही,
हा जिवंत इतिहास आहे.
प्रत्येक शिष्य म्हणजे
महाराजांचा चालता विचार.
✒️ भावकविता
गुरू एकटा गेला,
पण हजारो पाय वाटेवर उभे राहिले.
ते चालू लागले,
म्हणून महाराज कधीच गेले नाहीत.
🌸 निर्याण : देहाचा विसावा
श्रावण शुद्ध ५ —
१८ ऑगस्ट १९८८.
देह थकला,
पण विचार थकले नाहीत.
महाराज शांत झोपले,
पण गुरुकुल जागी राहिले.
🕉️ संस्कृत श्लोक (निर्याण प्रसंगी)
न जायते न म्रियते कदाचित्,
नायं भूत्वा भविता वा न भूयः।
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणः,
न हन्यते हन्यमाने शरीरे॥
भावार्थ :
आत्मा जन्मत नाही, मरत नाही;
देह नष्ट झाला तरी
सत्य व विचार अमर राहतात.
🌺 महाराजांवर पूर्ण भावकाव्य
तू सिंहासनावर बसलास नाहीस,
म्हणून तुझं ओझं नव्हतं.
तू जमिनीवर बसलास,
म्हणून तुला सगळे हृदय उंचीवर ठेवून पाहू लागले.
तू स्वतःसाठी काही ठेवलं नाहीस,
म्हणूनच आम्हाला सगळं दिलंस.
तुझं मौन इतकं गहिरं होतं,
की त्यातून हजारो आवाज जन्माला आले.
आज तू नाहीस म्हणतात…
पण गुरुकुलात शिस्त दिसते,
विद्यार्थ्याच्या डोळ्यात स्वप्न दिसतं,
सेवकाच्या हातात नम्रता दिसते—
मग तू कसा नाहीस?
तू देह नव्हतास,
तू दिशा होतास.
तू माणूस नव्हतास,
तू माणूसपण होतास.
🌿 अंतिम चिंतन
आचार्य श्री समंतभद्र महाराज
हे नाव नाही—
ही संस्कारांची परंपरा आहे.
जोपर्यंत—
✔️ शील जपलं जाईल
✔️ ज्ञान नम्र राहील
✔️ सेवा अहंकाररहित राहील
तोपर्यंत
महाराज या मातीत
जिवंतच राहतील.
🕉️ समारोप श्लोक
गुरवः सन्ति दीपाः,
तमसो नाशकाः सदा।
ये न ज्वलन्ति स्वार्थाय,
ते ज्वलन्ति परार्थकाः॥
✍️ लेखक : प्रविण किणे
लेखक | दिग्दर्शक | विचार परिवर्तन
🙏 तस्मै श्री गुरुवे नमः 🙏
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा